Tạp Chí Tâm Lý Học
Chứng cuồng ăn Bulimia đặc trưng bởi tình trạng dung nạp một lượng lớn thức ăn trong thời gian ngắn, sau đó thực hiện các hành vi “đào thải” như tự gây nôn ói, dùng thuốc nhuận tràng, lợi tiểu,… Chứng bệnh này là một dạng rối loạn ăn uống nghiêm trọng và có thể dẫn đến nhiều biến chứng nặng nề nếu không kịp thời điều trị.
Chứng cuồng ăn Bulimia (Bulimia Nervosa) hay chứng ăn ói là một trong những dạng rối loạn ăn uống phổ biến. Trên thực tế, chứng bệnh này ít được đề cập hơn chứng chán ăn tâm thần và rối loạn ăn uống vô độ nhưng lại gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng không kém.
Bạn đang xem: Tạp Chí Tâm Lý Học
Chứng cuồng ăn Bulimia đặc trưng bởi sự lặp đi lặp lại của các giai đoạn cuồng ăn và tự đào thải thức ăn. Cuồng ăn được hiểu là cảm giác thèm ăn quá mức, dẫn đến dung nạp một lượng lớn thức ăn trong thời gian ngắn ngay cả khi bản thân không hề đói bụng. Trong các cơn cuồng ăn, bệnh nhân không thể kiểm soát được hành vi ăn uống của mình.
Sau khi dung nạp một lượng thức ăn, bệnh nhân rơi vào trạng thái xấu hổ, đau khổ và thôi thúc thực hiện các hành vi “đào thải” như tự gây nôn ói, sử dụng thuốc lợi tiểu, nhuận tràng, ăn kiêng quá mức và tập thể dục với cường độ cao. Các giai đoạn cuồng ăn và đào thải thức ăn lặp đi lặp lại khiến cho cả sức khỏe thể chất và tinh thần bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Giống như các rối loạn ăn uống khác, người mắc chứng ăn ói thường có quan niệm méo mó về cân nặng và hình thể. Bệnh nhân luôn mặc cảm, tự ti về ngoại hình và ám ảnh quá mức về cân nặng. So với chứng chán ăn tâm thần và rối loạn ăn uống vô độ, chứng cuồng ăn Bulimia khó phát hiện hơn. Bởi bệnh nhân thường thực hiện hành vi tự đào thải sau các cơn cuồng ăn nên gần như vẫn giữ được trọng lượng ở mức bình thường.
Người mắc chứng cuồng ăn Bulimia thường ăn uống lén lút và gần như không bao giờ ăn trước mặt người khác. Vì vậy, chứng bệnh này khó phát hiện hơn so với các rối loạn ăn uống khác. Tuy nhiên nếu chú ý, gia đình có thể phát hiện chứng cuồng ăn Bulimia thông qua các dấu hiệu sau đây:
Ngoài các triệu chứng trên, những người xung quanh cũng có thể phát hiện chứng cuồng ăn Bulimia thông qua các triệu chứng thực thể. Các triệu chứng này là kết quả do các hành vi tự đào thải thức ăn như tự gây nôn mửa, tập thể dục quá mức, nhịn ăn, dùng thuốc giảm cân, lợi tiểu, nhuận tràng,…
Các triệu chứng thể chất thường gặp ở bệnh nhân mắc chứng cuồng ăn Bulimia:
Trên thực tế, có không ít người duy trì thói quen ăn uống thiếu khoa học. Tuy nhiên, phần lớn mọi người đều không cảm thấy đau khổ quá mức trước hành vi ăn uống của mình. Đây là điểm khác biệt giữa thói quen ăn uống thông thường với các rối loạn ăn uống nói chung và chứng cuồng ăn Bulimia nói riêng.
Chứng cuồng ăn Bulimia thường khởi phát ở giai đoạn thanh thiếu niên và đầu độ tuổi trưởng thành. Tương tự như các rối loạn ăn uống khác, chứng bệnh này ảnh hưởng chủ yếu đến nữ giới với tỷ lệ dao động từ 1 – 2% dân số.
Cho đến nay, nguyên nhân chính xác gây ra chứng cuồng ăn Bulimia vẫn chưa được biết rõ. Tuy nhiên, chứng bệnh này được xác định có thể liên quan đến yếu tố di truyền và tổn thương tâm lý trong quá khứ.
Các nguyên nhân, yếu tố gây ra chứng ăn ói:
Hầu hết các rối loạn tâm lý đều có tính chất di truyền. Các chuyên gia nhận thấy, nguy cơ mắc chứng ăn ói gia tăng nếu gia đình có người bị rối loạn ăn uống vô độ, chứng chán ăn tâm thần và chứng ăn ói (cuồng ăn Bulimia). Ngoài ra, tiền sử gia đình bị rối loạn lo âu và trầm cảm cũng góp phần gia tăng nguy cơ mắc bệnh lý này.
Theo các chuyên gia tâm lý, hành vi cuồng ăn được xem là cách giải tỏa cảm xúc trong một số tình huống như tuyệt vọng, đau khổ, căng thẳng và bức bối quá mức. Khi dung nạp một lượng lớn thức ăn, bệnh nhân có thể quên đi cảm giác đau khổ và căng thẳng. Điều này thôi thúc người bệnh liên tục lặp đi lặp lại hành vi ăn uống không lành mạnh.
Ngoài ra, những người từng bị chê bai và tẩy chay về ngoại hình cũng có thể hình thành nỗi ám ảnh quá mức về cân nặng. Tổn thương trong quá khứ dẫn đến sự méo mó trong quan điểm về cái đẹp. Do đó, những người mắc chứng cuồng ăn Bulimia thường cho rằng bản thân có ngoại hình xấu xí, kỳ dị và luôn nghĩ rằng mình cần phải giảm cân.
Xem thêm : “Bắt trước” hay “Bắt chước” từ nào viết đúng chính tả?
Chính nỗi sợ về việc tăng cân khiến cho người mắc chứng ăn ói luôn thực hiện các hành vi đào thải sau khi dung nạp một lượng lớn thức ăn. Tuy nhiên, các hành vi đào thải này chỉ làm tiêu hao năng lượng dư thừa sau các cơn cuồng ăn. Vì vậy, bệnh nhân vẫn giữ cân nặng bình thường và khó có thể đạt được thân hình lý tưởng như mong muốn. Điều này gây ra sự đau khổ dai dẳng, bi quan và xấu hổ cho chính người bệnh.
Trong 2% dân số bị chứng cuồng ăn Bulimia, chiếm 70% là nữ giới và chỉ có khoảng 30% là nam giới. Kết quả này cho thấy các rối loạn ăn uống nói chung và chứng cuồng ăn Bulimia nói riêng có liên quan đến văn hóa, xã hội.
Hầu hết các quốc gia đều coi trọng ngoại hình của người phụ nữ. Nếu như đàn ông có thể thoải mái với vóc dáng của mình thì với phụ nữ, họ sẽ phải chịu sự gièm pha nếu có thân hình quá khổ và béo phì. Chính quan niệm này khiến cho nữ giới luôn phải gò bó mình trong chế độ ăn kiêng khắc nghiệt.
Tuy nhiên, về lâu dài điều này sẽ tạo ra tâm lý bức bối và khó chịu. Từ đó thôi thúc cảm giác thèm ăn không thể kiểm soát (cuồng ăn). Sau các cơn cuồng ăn, bệnh nhân cảm thấy xấu hổ trước hành vi ăn vô độ và dẫn đến các hành vi “bù đắp” như nhịn ăn, tập thể dục quá độ, tự gây nôn, sử dụng thuốc lợi tiểu và nhuận tràng.
Trong hai thập kỷ trở lại đây, tỷ lệ người bị rối loạn ăn uống nói chung và chứng ăn ói nói riêng tăng lên đáng kể. Ngoài những yếu tố về văn hóa – xã hội, yêu cầu khắt khe về ngoại hình của một số ngành nghề cũng góp phần dẫn đến chứng bệnh này.
Những người làm diễn viên, người mẫu, MC, diễn viên múa, vũ công,… thường phải giữ thân hình mảnh mai và thon gọn. Chế độ ăn và luyện tập khắt khe khiến cho tinh thần bị căng thẳng quá độ. Điều này sẽ dẫn đến hành vi cuồng ăn để giải tỏa cảm xúc và đồng thời là cơ chế phòng vệ của cơ thể trước áp lực từ cuộc sống. Tuy nhiên, ý thức về việc phải giữ gìn vóc dáng thôi thúc bệnh nhân thực hiện các hành vi tự đào thải thức ăn.
Ngoài những nguyên nhân trên, nguy cơ phát triển chứng cuồng ăn Bulimia có thể gia tăng khi có những yếu tố sau:
Chứng cuồng ăn Bulimia là kết quả do nhiều yếu tố tác động, trong đó luôn có vai trò của di truyền/ bẩm sinh và yếu tố môi trường. Điều này lý giải vì sao cùng một môi trường nhưng chỉ có một số người phát triển các rối loạn ăn uống.
Tất cả các rối loạn ăn uống đều gây ra những biến chứng nguy hiểm đối với sức khỏe thể chất và tinh thần. Chứng cuồng ăn Bulimia (ăn ói) không được điều trị kịp thời sẽ dẫn đến những hậu quả nặng nề sau:
Trong trường hợp xấu nhất, bệnh nhân có thể thực hiện các hành vi tự hủy hoại hoặc tự sát để giải thoát bản thân khỏi sự đau khổ, ám ảnh về ngoại hình. Bên cạnh những ảnh hưởng đối với sức khỏe, chứng cuồng ăn Bulimia khiến bệnh nhân khó có thể học tập, làm việc lành mạnh.
Ngoài ra, do tâm lý tự ti, người bệnh thường nhốt mình trong nhà, ngại gặp gỡ và giao tiếp với người khác. Nếu không được điều trị, bệnh nhân gần như đánh mất tất cả các mối quan hệ (ngoại trừ gia đình) và có xu hướng tự cô lập chính mình với xã hội.
Chứng cuồng ăn Bulimia đã được công nhận là rối loạn ăn uống chính thức trong Sổ tay chẩn đoán và Thống kê về rối loạn tâm thần (DSM-5). Tương tự như các rối loạn ăn uống khác, bác sĩ sẽ dựa vào biểu hiện lâm sàng để chẩn đoán bệnh lý này.
Các bước chẩn đoán hội chứng cuồng ăn Bulimia:
Sau khi đã thực hiện các bước trên, bác sĩ sẽ sử dụng tiêu chuẩn chẩn đoán trong DSM-5 để đưa ra chẩn đoán cuối cùng. Hội chứng cuồng ăn Bulimia được chẩn đoán khi đáp ứng được những tiêu chí sau:
Tiêu chuẩn của DSM-5 không chỉ giúp xác định chứng cuồng ăn Bulimia mà còn đánh giá được mức độ nghiêm trọng của bệnh. Chứng ăn ói mức độ nhẹ được xác định khi cơn cuồng ăn và hành vi đào thải thức ăn xảy ra 1 – 3 lần/ tuần, mức độ trung bình được xác định nếu triệu chứng diễn ra 4 – 7 lần/ tuần, mức độ nặng được xác định khi tình trạng xảy ra với tần suất 8 – 13 lần/ tuần. Nếu xảy ra nhiều hơn 14 lần/ tuần, bệnh nhân sẽ được chẩn đoán chứng ăn ói với mức độ rất nghiêm trọng.
Chứng cuồng ăn Bulimia là một trong những rối loạn ăn uống nghiêm trọng. Chứng bệnh này không chỉ ảnh hưởng đến tâm lý mà còn gây ra nhiều vấn đề thể chất và có thể đe dọa đến tính mạng.
Xem thêm : Truyện Quả Táo Của Ai – Đầy Đủ Nội Dung Chi Tiết Cho Bé
Mặc dù căn nguyên bệnh chưa rõ ràng nhưng chứng cuồng ăn Bulimia có thể được kiểm soát thông qua sử dụng thuốc và liệu pháp tâm lý. Can thiệp điều trị sớm giúp bệnh nhân điều chỉnh thói quen ăn uống thiếu lành mạnh, giảm sự ám ảnh quá mức về ngoại hình và cải thiện cuộc sống lâu dài.
Các phương pháp điều trị được áp dụng cho bệnh nhân bị chứng cuồng ăn Bulimia:
Chứng ăn ói thường gây ra cảm giác đau khổ, tội lỗi, ám ảnh và căng thẳng. Vì vậy, sau khi chẩn đoán, bệnh nhân sẽ được xem xét sử dụng thuốc. Thuốc không phải là phương pháp chính nhưng sẽ giúp nâng đỡ tinh thần trong quá trình trị liệu, đồng thời có thể giảm tần suất ăn vô độ và các hành vi tự đào thải.
Loại thuốc được dùng cho bệnh nhân mắc chứng cuồng ăn Bulimia là thuốc chống trầm cảm, trong đó thông dụng nhất là các loại thuốc ức chế tái hấp thu serotonin chọn lọc (SSRIs). Thuốc giúp nâng cao nồng độ serotonin, từ đó cải thiện tâm trạng buồn bã, đau khổ có liên quan đến chứng ăn ói.
Thuốc chống trầm cảm thường cho tác dụng chậm sau khoảng 6 – 8 tuần sử dụng. Vì vậy, nhóm thuốc này thường được dùng dài hạn trong vài tháng. Khi dùng thuốc, bệnh nhân cần chú ý một số tác dụng phụ để kịp thời thông báo với bác sĩ trong trường hợp cần thiết.
Tâm lý trị liệu là phương pháp chính trong điều trị chứng cuồng ăn Bulimia. Phương pháp này được thực hiện bằng hình thức giao tiếp nhằm giúp bệnh nhân thay đổi quan niệm méo mó về cái đẹp, điều chỉnh thói quen ăn uống và biết cách giải tỏa các cảm xúc tiêu cực như đau khổ, xấu hổ, dằn vặt,…
Các phương pháp tâm lý trị liệu được xem xét cho bệnh nhân mắc chứng cuồng ăn Bulimia bao gồm:
Trị liệu tâm lý mang lại hiệu quả cao trong điều trị rối loạn ăn uống nói chung và chứng cuồng ăn Bulimia nói riêng. Tuy nhiên, phương pháp này mất tương đối nhiều thời gian nên gia đình cần động viên, hỗ trợ để bệnh nhân kiên trì trị liệu.
Chứng cuồng ăn Bulimia gây ra nhiều biến chứng đối với sức khỏe thể chất và tinh thần. Do đó, bệnh nhân có thể phải điều trị biến chứng tại bệnh viện trước khi trở về nhà. Các biến chứng thường gặp bao gồm rối loạn điện giải, suy thận, rách thực quản và xuất huyết dạ dày do nôn ói quá nhiều.
Tư vấn dinh dưỡng sẽ được thực hiện song song với trị liệu tâm lý. Bệnh nhân sẽ được chuyên gia chia sẻ về cách giảm cân khoa học và xây dựng thực đơn ăn uống cân đối, phù hợp với thể trạng. Những thông tin hữu ích liên quan đến dinh dưỡng sẽ giúp bệnh nhân có nhận thức đúng đắn và có thể điều chỉnh hành vi ăn uống cực đoan của bản thân.
Tư vấn dinh dưỡng cho bệnh nhân mắc chứng cuồng ăn Bulimia nhấn mạnh vào việc người bệnh có thể duy trì cân nặng lý tưởng ngay cả khi không cần nhịn ăn. Việc duy trì thói quen ăn uống lành mạnh sẽ giảm đáng kể tần suất các cơn cuồng ăn. Ngoài ra, tư vấn dinh dưỡng còn giúp bệnh nhân phục hồi sức khỏe và bù đắp dinh dưỡng thiếu hụt do chứng cuồng ăn Bulimia gây ra.
Các triệu chứng của chứng cuồng ăn Bulimia sẽ thuyên giảm đáng kể sau khi điều trị. Tuy nhiên, chứng bệnh này có thể tái phát khi căng thẳng quá mức hoặc khi có yếu tố kích hoạt. Vì lý do này, bệnh nhân cần phải có các biện pháp tự chăm sóc để kiểm soát thói quen ăn uống và biết giải tỏa cảm xúc một cách lành mạnh nhất.
Các biện pháp tự chăm sóc dành cho bệnh nhân mắc chứng cuồng ăn Bulimia:
Chứng cuồng ăn Bulimia là một rối loạn ăn uống có mức độ nghiêm trọng. Nếu nghi ngờ người thân hoặc bạn bè mắc chứng bệnh này, cần khuyến khích bệnh nhân thăm khám và điều trị sớm. Trong trường hợp cần thiết, nên cưỡng chế bệnh nhân đến bệnh viện để ngăn chặn kịp thời những tình huống đáng tiếc.
Tham khảo thêm:
- Chứng chán ăn do tâm lý
- Bị Stress Nên Ăn Gì Và Kiêng Gì Để Nhanh Khỏi?
- Khắc Phục Chứng Thèm Ăn, Ăn Nhiều Khi Bị Căng Thẳng Stress
Nguồn: https://mamnonmangnon.edu.vn
Danh mục: Giáo dục mầm non
Cập nhật : 18/12/2022 Những kế hoạch “đổi gió” đến các vùng đất mới sẽ…
Âm nhạc dành cho trẻ em giúp bé phát triển trí tuệ, tăng khả năng…
Chữ D nằm top đầu bảng chữ cái Tiếng việt nên khi đặt tên con…
Hiện nay, ngoài đặt tên tiếng Việt cho con trong giấy khai sinh, rất nhiều…
Đặt tên con theo ngũ hành tương sinh hợp mệnh với bố mẹ như thế…